«Powrót

VAT – główne źródło dochodów budżetowych

VAT – główne źródło dochodów budżetowych

VAT – główne źródło dochodów budżetowych

VAT (Value Added Tax) to podatek od wartości dodanej nazywany w Polsce podatkiem od towarów i usług. Jest to obecnie najważniejsze źródło dochodów budżetowych. Wprowadzono go w Polsce latem 1993 r., a od 1 maja 2004 r. dostosowano do wspólnego unijnego systemu podatku od wartości dodanej.

Wykres pokazujący wpływy z podatków.


To podatek konsumpcyjny. Znaczy to tyle, że na przykład sprzedawca nie ponosi jego faktycznego ekonomicznego ciężaru, który jest przerzucany na ostatecznego konsumenta (klienta) towarów lub usług, oferowanych przez tego właśnie sprzedawcę. Jednocześnie istnieje prawo do odliczenia podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług, które służą działalności gospodarczej (to tzw. neutralność VAT).

Powszechność opodatkowania oznacza, że możliwie każdy obrót towarem lub usługą jest opodatkowany VAT, a wszelkie zwolnienia od niego są traktowane jako wyjątek od reguły.

Tym samym konsumenci kupując różne towary lub korzystając z usług płacą VAT zawarty w ich cenie i najczęściej jest on dla nich niezauważalny.

W Polsce, oprócz stawki podstawowej VAT, funkcjonują także dwie stawki obniżone: 8 i 5 proc. Niższymi stawkami objęte są głównie podstawowe produkty żywnościowe (chleb, nabiał, przetwory mięsne czy produkty zbożowe: mąka, kasze, makaron).

Warto pamiętać o tym, że transakcje zawierane pomiędzy przedsiębiorcami muszą być udokumentowane za pomocą faktur. Natomiast jeżeli transakcja dotyczy „zwykłych" osób fizycznych, to sprzedawca wystawia fakturę na ich żądanie.

Być może już niewielu o tym pamięta, ale przed wprowadzeniem VAT w Polsce w naszym kraju funkcjonował podatek obrotowy. Podobnie jak VAT płacono go na każdym etapie. Był elementem polityki społecznej i gospodarczej, dlatego takie towary jak produkty dziecięce i artykuły pierwszej potrzeby były zwolnione z tego podatku, za to wyżej opodatkowywano towary uznawane za luksusowe. Większe stawki obowiązywały wówczas również na alkohole, papierosy czy paliwa silnikowe – towary, które dzisiaj są objęte akcyzą.

Tym co różniło podatek obrotowy od VAT było to, że ten pierwszy w każdym stadium obrotu płacono od całej należności, tj. ceny sprzedaży. Przy podatku obrotowym przedsiębiorca nie mógł odliczyć podatku zapłaconego przez kontrahenta we wcześniejszej fazie obrotu, co jest kluczowe przy VAT.

Z uwagi na fakt, że większość przedsiębiorców oferujących towary i usługi ma obowiązek prowadzenia ewidencji obrotów przy zastosowaniu kas rejestrujących, potocznie nazywanych kasami fiskalnymi, klient będący osobą fizyczną otrzymuje paragon fiskalny.

Zdarzają się przedsiębiorcy, którzy nie instalują kas lub rejestrują na nich tylko część obrotów.

Skutkiem tego:

  • klient nie otrzymuje paragonu, co znacznie utrudnia mu potem dochodzenie swoich praw (na paragonie są dane dotyczące transakcji, które umożliwiają identyfikację kontrahenta np. przy reklamacji towaru),
  • sprzedawca, który ukrywa obroty, wygrywa konkurencję na rynku z uczciwymi przedsiębiorcami (może obniżyć cenę, bo ma niższe koszty),
  • państwo traci wpływy z podatków, pobieranych od klienta, które zostałyby przeznaczone np. na budowę szkoły czy szpitala.

Konsumenci powinni mieć na uwadze, że każdy wydany paragon ma wpływ na to, że obrót gospodarczy staje się bardziej przejrzysty i uczciwy, a co za tym idzie – szara strefa ulega zmniejszeniu.

«Powrót