«Powrót

Rachunkowość finansowa

Rachunkowość finansowa

Rachunkowość finansowa

 

  1. Jakie kursy walut stosować w ciągu roku obrotowego do wyceny operacji gospodarczych wyrażonych w walutach obcych dla celów księgowych?

    Zasady wyceny w ciągu roku obrotowego operacji gospodarczych opiewających na waluty obce, w celu wprowadzenia ich do ksiąg, określają przepisy art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz.U. z 2009 r. Nr 152 poz. 1223 ze zm.). Zgodnie z cytowanymi przepisami ujęcie w księgach rachunkowych operacji gospodarczych wyrażonych w walutach obcych następuje po ich przeliczeniu na złote za pomocą:
    1) kursu waluty faktycznie zastosowanego do danej operacji (sprzedaży lub kupna walut oraz zapłaty należności lub zobowiązań), co zależy od jej charakteru i okoliczności (art. 30 ust. 2 pkt 1 w/w ustawy),
    2) kursu średniego waluty ogłoszonego przez NBP z dnia poprzedzającego dzień zapłaty należności/zobowiązań – jeżeli charakter operacji wskazuje, iż nie byłoby uzasadnione przyjęcie do wyceny innego kursu a także w przypadku pozostałych operacji (art. 30 ust. 2 pkt 2 w/w ustawy).
    Oznacza to, że do przeliczenia omawianych operacji dla celów księgowych jednostka przyjmuje albo faktycznie zastosowany kurs waluty, np. bieżący kurs stosowany przez bank obsługujący jednostkę (ewentualnie indywidualnie wynegocjowany), kurs wyznaczony przez kantor bądź inny wynikający z warunków umowy (np. forward lub opcji walutowych) jeżeli taki kurs jest właściwy dla przeprowadzanej operacji albo kurs średni NBP, w szczególności gdy operacje zapłaty należności/zobowiązań regulowane są za pośrednictwem bankowego rachunku walutowego jednostki. Waluty obce, trafiające na walutowy rachunek bankowy a pochodzące np. z zapłaty należności w walucie obcej czy zaciągnięcia kredytu walutowego nie są bowiem odsprzedawane bankowi prowadzącemu ten rachunek, lecz służą potrzebom jednostki a środki wypłacane z tego rachunku, przeznaczone do regulacji zobowiązań w walucie obcej nie są zakupywane w banku. Tym samym wyceny tych środków nie należy wiązać z kursem kupna/sprzedaży banku prowadzącego rachunek walutowy jednostki. Bank na ogół nie informuje jednostki o kursie stosowanym w momencie wpływu/rozchodu środków na i z jej walutowego rachunku bankowego. Na wyciągu bankowym również nie zamieszcza informacji o równowartości w złotych kwoty, która wpłynęła w walucie obcej na ten rachunek bądź została z niego wypłacona. Wycena taka uwzględnia zatem stan faktyczny i pozwala na przyjęcie jednolitych i bezpiecznych zasad, a w następstwie tego prawidłowe ustalanie różnic kursowych.
     
  2. Jak należy rozumieć zapis ustawy o rachunkowości dotyczący obowiązku przeprowadzenia inwentaryzacji zapasów materiałów, towarów, produktów gotowych i półproduktów znajdujących się w strzeżonych składowiskach i objętych ewidencją ilościowo – wartościową „raz w ciągu dwóch lat"?

    Zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2009 r. Nr 152, poz. 1223, z późn. zm.) jednostki przeprowadzają na ostatni dzień każdego roku obrotowego inwentaryzację aktywów i pasywów.
    Jednakże zgodnie z art. 26 ust. 3 pkt 2 tej ustawy termin i częstotliwość inwentaryzacji na ostatni dzień roku obrotowego uznaje się za dotrzymane, jeżeli inwentaryzację m.in: zapasów materiałów, towarów, produktów gotowych i półproduktów znajdujących się w strzeżonych składowiskach i objętych ewidencją ilościowo-wartościową - przeprowadzono raz w ciągu 2 lat.
    Powyższe szczególne warunki inwentaryzacji dopuszczają, aby termin i częstotliwość inwentaryzacji były dochowane „w ciągu" określonego okresu. W opinii Departamentu Rachunkowości „w ciągu" oznacza zarówno prawo do jednorazowego, na dowolny dzień, jak i sukcesywnego w danym okresie ustalania rzeczywistego stanu poszczególnych grup wymienionych wyżej aktywów objętych inwentaryzacją drogą spisu z natury. Powinno to nastąpić w taki sposób, aby w wyznaczonym okresie zostały spisane z natury wszystkie stanowiące własność jednostki zasoby danego składnika majątkowego, objęte omawianym rodzajem inwentaryzacji.
    Ustawa nie nakazuje zatem jednorazowego spisywania całości wymienionych aktywów, w tym także zapasów. Oznacza to, że możliwe jest dokonywanie rozłożonego w czasie spisu omawianych składników majątkowych, grupowania według dowolnego, racjonalnego kryterium, pozwalającego jednak na spełnienie wymogów ustawy, tj.:
     - przeprowadzenie kompletnej inwentaryzacji drogą spisu z natury danych składników aktywów w przewidzianym ustawą okresie,
     - każdorazowe porównanie rezultatu spisu cząstkowego danego zasobu na dany dzień z jego stanem księgowym na ten sam dzień oraz ustalenie i rozliczenie różnic inwentaryzacyjnych,
    -  zapewnienie zachowania częstotliwości inwentaryzacji przewidzianych ustawą dla każdego odrębnie inwentaryzowanego składnika majątkowego.
    Biorąc powyższe pod uwagę, termin i częstotliwość inwentaryzacji zapasów materiałów, towarów, produktów gotowych i półproduktów, znajdujących się na strzeżonych składowiskach i objętych ewidencją ilościowo – wartościową, będą dotrzymane jeżeli inwentaryzacja ta zostanie przeprowadzona w dowolnym dniu roku obrotowego, pod warunkiem że od daty poprzedniej inwentaryzacji nie upłynął okres dwóch lat.
     
  3. Czy w przypadku inwentaryzacji metodą porównania danych ksiąg rachunkowych z odpowiednimi dokumentami i weryfikacji wartości objętych nią składników, określoną w art.26 ust. 1 pkt 3 ustawy o rachunkowości, możliwym terminem jej przeprowadzenia jest jedynie ostatni dzień roku obrotowego?

    W art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2009 r. Nr 152, poz. 1223, z późn. zm.) przewiduje przeprowadzenie na ostatni dzień każdego roku obrotowego, inwentaryzacji jedną z trzech metod przyporządkowaną poszczególnym składnikom aktywów i pasywów tj. w drodze: spisu z natury, otrzymania od banków i uzyskania od kontrahentów potwierdzeń lub też porównania danych zarejestrowanych w księgach rachunkowych z odpowiednimi dokumentami i weryfikacji wartości tych składników (metoda weryfikacji). Inwentaryzacja metodą weryfikacji dotyczy środków trwałych, do których dostęp jest znacznie utrudniony, gruntów oraz praw zakwalifikowanych do nieruchomości, należności spornych i wątpliwych, a w bankach również należności zagrożonych, należności i zobowiązań wobec osób nieprowadzących ksiąg rachunkowych, z tytułów publicznoprawnych, a także aktywów i pasywów niewymienionych przy inwentaryzacji metodą spisu ilości z natury oraz potwierdzenia sald oraz wymienionych przy inwentaryzacji metodą spisu ilości z natury oraz potwierdzenia sald, jeżeli przeprowadzenie ich spisu z natury lub uzgodnienie z przyczyn uzasadnionych nie było możliwe.
    W zakresie terminu i częstotliwości przeprowadzenia inwentaryzacji zgodnie z art. 26 ust. 3 ustawy o rachunkowości termin i częstotliwość inwentaryzacji na ostatni dzień roku obrotowego uznaje się za dotrzymane, jeżeli inwentaryzację:
      - składników aktywów - z wyłączeniem aktywów pieniężnych, papierów wartościowych, produktów w toku produkcji oraz materiałów, towarów i produktów gotowych, określonych w art. 17 ust. 2 pkt 4 - rozpoczęto nie wcześniej niż 3 miesiące przed końcem roku obrotowego, a zakończono do 15 dnia następnego roku, ustalenie zaś stanu nastąpiło przez dopisanie lub odpisanie od stanu stwierdzonego drogą spisu z natury lub potwierdzenia salda - przychodów i rozchodów (zwiększeń i zmniejszeń), jakie nastąpiły między datą spisu lub potwierdzenia a dniem ustalenia stanu wynikającego z ksiąg rachunkowych, przy czym stan wynikający z ksiąg rachunkowych nie może być ustalony po dniu bilansowym;
      - zapasów materiałów, towarów, produktów gotowych i półproduktów znajdujących się w strzeżonych składowiskach i objętych ewidencją ilościowo-wartościową - przeprowadzono raz w ciągu 2 lat;
      - nieruchomości zaliczonych do środków trwałych oraz inwestycji, jak też znajdujących się na terenie strzeżonym innych środków trwałych oraz maszyn i urządzeń wchodzących w skład środków trwałych w budowie - przeprowadzono raz w ciągu 4 lat;
      -  zapasów towarów i materiałów (opakowań) objętych ewidencją wartościową w punktach obrotu detalicznego jednostki - przeprowadzono raz w roku;
      - zapasów drewna w jednostkach prowadzących gospodarkę leśną - przeprowadzono raz w roku.
    Ustawa o rachunkowości w art. 26 ust. 3 pkt 1, wskazując na zachowanie terminu i częstotliwości inwentaryzacji składników aktywów na ostatni dzień roku obrotowego, a przeprowadzonej w określonym okresie czasu (przeprowadzenie inwentaryzacji rozpoczęto nie wcześniej niż 3 miesiące przed końcem roku obrotowego, a zakończono do 15 dnia następnego roku) odnosi się do składników aktywów inwentaryzowanych drogą spisu z natury lub potwierdzenia salda.
    A zatem odnosząc się do terminu i częstotliwości inwentaryzacji aktywów i pasywów przeprowadzanych metodą porównania danych zarejestrowanych w księgach rachunkowych z odpowiednimi dokumentami i weryfikacji wartości tych składników, termin i częstotliwość zostaną zachowane jeżeli inwentaryzacja ta zostanie przeprowadzona na ostatni dzień roku obrotowego.

     
  4. Czy ogólnopolskie stowarzyszenie posiadające terenowe jednostki pomocnicze, wśród których są jednostki posiadające i nie posiadające osobowości prawnej, powinno sporządzić sprawozdanie finansowe, w którym poinformuje, że posiada takie jednostki i ujawnić odpowiednie informacje finansowe dotyczące tych jednostek?

    Zgodnie z brzmieniem art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2009 r. Nr 152, poz. 1223, z późn. zm.), jej przepisy stosuje się m.in. do mających siedzibę lub miejsce sprawowania zarządu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej osób prawnych (z wyjątkiem Skarbu Państwa i Narodowego Banku Polskiego). Stowarzyszenie, jak stanowi norma art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855, z późn. zm.), uzyskuje osobowość prawną i może rozpocząć działalność z chwilą wpisania do Krajowego Rejestru Sądowego. Tym samym zostaje objęte obowiązkiem prowadzenia ksiąg rachunkowych i sporządzania sprawozdań finansowych zgodnie z przepisami ustawy o rachunkowości. Obowiązek ten dotyczy każdej jednostki posiadającej osobowość prawną, a więc także tych oddziałów stowarzyszenia, które, utworzone zgodnie z art. 10 ust. 2 ustawy Prawo o stowarzyszeniach jako terenowe jednostki organizacyjne, w oparciu o postanowienia art. 17 ust. 1a tej ustawy, uzyskują osobowość prawną. Oddziały takie, które uzyskały osobowość prawną, z punktu widzenia zasad rachunkowości, traktowane są jako odrębne jednostki prowadzące księgi rachunkowe oraz sporządzające sprawozdania finansowe.
    Natomiast łączne sprawozdanie finansowe, o którym mowa w art. 51 ust. 1 ustawy o rachunkowości, sporządza jednostka, w skład której wchodzą jednostki organizacyjne sporządzające samodzielne sprawozdania finansowe. Łączne sprawozdanie jest sumą sprawozdania finansowego jednostki i wszystkich jej oddziałów (zakładów), z zastosowaniem odpowiednich wyłączeń przewidzianych w przepisie art. 51 ust. 1 ustawy o rachunkowości. Norma tego przepisu dotyczy oddziałów sporządzających własne sprawozdania finansowe (będących na tzw. pełnym rozrachunku gospodarczym), ale nie posiadających osobowości prawnej.
    W związku z powyższym stowarzyszenie posiadające terenowe jednostki organizacyjne sporządza łączne sprawozdanie finansowe według zasad określonych w art. 51 ustawy o rachunkowości, włączając do tego sprawozdania sprawozdania finansowe terenowych jednostek organizacyjnych (oddziałów) nie posiadających osobowości prawnej. Te oddziały stowarzyszenia, które posiadają osobowość prawną, z punktu widzenia prawa bilansowego, traktowane są jako odrębne jednostki i ich sprawozdania nie podlegają włączeniu do sprawozdania, o którym mowa w art. 51 ustawy o rachunkowości.
    Zarówno łączne sprawozdanie finansowe stowarzyszenia jak i sprawozdanie finansowe jednostek posiadających osobowość prawną (oddziałów stowarzyszenia), podlegają badaniu przez biegłego rewidenta zgodnie z regulacjami określonymi w art. 64 ustawy o rachunkowości.

     
  5. Czy spółka powołana do istnienia jedynie na oznaczony okres powinna wyznaczyć okresy amortyzacji środków trwałych w oparciu o okres ich ekonomicznej uzyteczności?

    Zasady amortyzacji (umorzenia) środków trwałych regulują przepisy art. 32 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2009 r. Nr 152, poz. 1223, z późn. zm.). Przewidują one, że dokonuje się od nich odpisów amortyzacyjnych (umorzeniowych) drogą systematycznego, planowanego rozłożenia ich wartości początkowej na ustalony okres amortyzacji, a więc okres przewidywanej ekonomicznej użyteczności. Przy ustalaniu okresu amortyzacji (a w rezultacie rocznej stawki amortyzacyjnej) należy w odniesieniu do środka trwałego uwzględnić, że na okres jego ekonomicznej użyteczności wpływają:
    - liczba zmian, na których pracuje,
    - tempo postępu techniczno-ekonomicznego,
    - wydajność mierzona liczbą godzin jego pracy lub liczbą wytworzonych produktów albo innym właściwym miernikiem,
     - prawne lub inne ograniczenia czasu używania,
     - przewidywana przy likwidacji cena sprzedaży netto istotnej pozostałości środka trwałego.
    Odpisy amortyzacyjne dokonywane od środków trwałych odzwierciedlają normalną utratę wartości środków trwałych na skutek ich używania lub upływu czasu, co zarazem skutkuje uwzględnieniem ich w kosztach działalności jednostki. Dla poszczególnych środków trwałych okres, w którym dokonuje się planowych odpisów amortyzacyjnych wynika przede wszystkim z ich właściwości technicznych określonych w instrukcjach obsługi, dokumentacjach technicznych lub projektowych. Okres ten może być wyrażony np. maksymalnym przebiegiem samochodu w kilometrach. Jeżeli środek trwały nie utracił swojej przydatności gospodarczej z przyczyn, o których mowa w art. 32 ust. 4 ustawy o rachunkowości, to w sprawozdaniach finansowych sporządzonych przez jednostkę za kolejne lata obrotowe wartość tego środka będzie prezentowana w aktywach bilansu w wartości początkowej, pomniejszonej o dotychczas dokonane od tego środka planowe odpisy amortyzacyjne.
    Na podane wyżej zasady dokonywania odpisów amortyzacyjnych i prezentacji środków trwałych w aktywach bilansu nie może mieć wpływu fakt, że jednostka została powołana na ograniczony „z góry" okres jej trwania. Zakończenie działalności jednostki nie musi oznaczać, że środki trwałe używane do jej prowadzenia utraciły swoją przydatność gospodarczą.

     
  6. Czy spółka komandytowo – akcyjna ma obowiązek poddawać swoje sprawozdania finansowe badaniu przez biegłego rewidenta?

    Roczne sprawozdanie finansowe kontunuującej działalność spółki komandytowo – akcyjnej podlega obowiązkowemu badaniu przez biegłego rewidenta, jeżeli, stosownie do postanowień przepisu art. 64 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2009 r. Nr 152, poz. 1223, z późn. zm.), spółka ta w poprzedzającym roku obrotowym, za który sporządzono sprawozdania finansowe, spełniła co najmniej dwa z następujących warunków:
    - średnioroczne zatrudnienie w przeliczeniu na pełne etaty wyniosło co najmniej 50 osób,
     - suma aktywów bilansu na koniec roku obrotowego stanowiła równowartość w walucie polskiej co najmniej 2 500 000 euro,
    - przychody netto ze sprzedaży towarów i produktów oraz operacji finansowych za rok obrotowy stanowiły równowartość w walucie polskiej co najmniej 5 000 000 euro.
     
  7. Od którego roku ma zastosowanie podwyższenie limitu euro od którego nalezy prowadzić księgi rachunkowe z 1,2 do 2 mln euro?
     

    Regulacja zawierająca podniesienie limitu przychodów, do którego podatnicy podatku dochodowego od osób fizycznych mogą prowadzić podatkowe księgi przychodów i rozchodów z 1 200 000 euro obecnie do 2 000 000 euro została wprowadzona ustawą z dnia z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy otoczenia prawnego przedsiębiorców, poprzez dokonanie zmiany brzmienia odpowiednich przepisów w ustawie z dnia 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2016 r. poz. 1047).

    Ustawa zmieniająca została podpisana przez Prezydenta RP w dniu 28 grudnia 2016 r. i ogłoszona w Dzienniku Ustaw w dniu 30 grudnia 2016 r. pod poz. 2255. Zgodnie z art. 35 ustawy zmieniającej weszła ona w życie, m. in. w obszarze zmian w zakresie rachunkowości, z dniem 1 stycznia 2017 r.

    A zatem już począwszy od roku obrotowego 2017 r. obowiązane do stosowania ustawy o rachunkowości są wyłącznie osoby fizyczne, spółki cywilne osób fizycznych, spółki jawne osób fizycznych oraz spółki partnerskie, jeżeli ich przychody netto ze sprzedaży towarów, produktów i operacji finansowych za poprzedni rok obrotowy (2016 r.) wyniosły co najmniej równowartość w walucie polskiej 2 000 000 euro. W przypadku jednostki będącej spółką jawną osób fizycznych lub spółką partnerską, która dotychczas stosowała ustawę o rachunkowości, a w stosunku do której podniesienie przychodów spowodowało przejście na prowadzenie podatkowej księgi przychodów i rozchodów – istnieje obowiązek złożenia w sądzie rejestrowym prowadzącym Krajowy Rejestr Sądowy, w terminie do dnia 30 czerwca 2017 r., oświadczenia o braku obowiązku sporządzenia i złożenia rocznego sprawozdania finansowego.

    Natomiast, tak jak dotychczas, jednostki osiągające przychody poniżej wyznaczonego progu będą mogły prowadzić księgi rachunkowe fakultatywnie na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy o rachunkowości. Ze względu na wejście w życie znowelizowanych przepisów z dniem 1 stycznia 2017 r. niezbędne stało się wydłużenie dla tych osób terminu na zawiadomienie o podjętej decyzji właściwego w sprawach opodatkowania podatkiem dochodowym urzędu skarbowego, do dnia 31 stycznia 2017 r. (por art. 27 ustawy zmieniającej).

bip

Informacje o publikacji dokumentu

 
Data utworzenia: 03.09.2012 Data publikacji: 03.09.2012 15:28 Data ostatniej modyfikacji: 27.02.2017 09:05
Autor: Departament Rachunkowości Osoba publikująca: Dorota Dworak Osoba modyfikująca: Aneta Gołdyń
Rejestr zmian
«Powrót