Najczęściej zadawane pytania

    Najczęściej zadawane pytania

    Najczęściej zadawane pytania

    Odpowiedzi Ministerstwa Finansów na najczęściej zadawane pytania dotyczące interpretacji przepisów ustawy z dnia 11 maja 2017 r. o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym (Dz. U. poz. 1089 - dalej: ustawa o biegłych rewidentach).

    1. Na jaki okres należy zawierać umowy o badanie ustawowe sprawozdań finansowych po wejściu w życie przepisów ustawy o biegłych rewidentach wprowadzającej zmiany w przepisach art. 66 ust. 5 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości?

    Wymóg określony w art. 66 ust. 5 ustawy o rachunkowości - by umowa o badanie ustawowe sprawozdań finansowych zawierana była na co najmniej dwuletni okres - będzie miał zastosowanie po raz pierwszy w przypadku zawierania umowy z nową firmą audytorską, a także do przedłużenia umowy zawartej z nową firmą audytorską. Zawarcie kolejnej umowy o badanie z dotychczasową firmą audytorską, z którą zawarta została umowa na mocy przepisów starej ustawy o biegłych rewidentach, może być dokonane na okres jednego roku.

    W myśl art. 17 ust. 1 zdanie pierwsze rozporządzenia UE nr 537/2014, jednostka zainteresowania publicznego powołuje firmę audytorską do wykonania pierwszego zlecenia, które trwa co najmniej rok. Zlecenie może zostać odnowione. W/w rozporządzenie przewiduje, że państwa członkowskie mogą wymagać, by pierwsze zlecenie, trwało dłużej niż rok (art. 17 ust. 2 lit a). Z możliwości tej skorzystał polski ustawodawca przyjmując nowe brzmienie art. 66 ust. 5 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2016 r. poz. 1047, z późn. zm.) – dalej ustawa o rachunkowości.

    Zgodnie z art. 66 ust. 5 zdanie drugie ustawy o rachunkowości, w przypadku badania ustawowego, pierwsza umowa o badanie sprawozdania finansowego jest zawierana z firmą audytorską na okres nie krótszy niż dwa lata z możliwością przedłużenia na kolejne co najmniej dwuletnie okresy. Przepis ten został wprowadzony przez ustawę o biegłych rewidentach, i wszedł w życie w dniu 21 czerwca 2017 r. W myśl art. 284 ust. 1 ustawy o biegłych rewidentach, przepisy ustawy o biegłych rewidentach oraz ustawy o rachunkowości w brzmieniu nadanym ustawą o biegłych rewidentach, stosuje się do badań sprawozdań finansowych sporządzonych za lata obrotowe rozpoczynające się po dniu 16 czerwca 2016 r.

    Zgodnie z art. 17 ust. 8 rozporządzenia UE nr 537/2014, czas trwania zlecenia badania liczy się od pierwszego roku obrotowego objętego umową zlecenia badania, w którym to roku biegły rewident lub firma audytorska zostali powołani po raz pierwszy do przeprowadzenia następujących nieprzerwanie po sobie badań ustawowych tej samej jednostki interesu publicznego.

    Zatem, z łącznej analizy przywołanych przepisów wynika, że art. 66 ust. 5 ustawy o rachunkowości, znajdzie zastosowanie przy zawieraniu pierwszej umowy o badanie sprawozdania finansowego sporządzonego za lata obrotowe rozpoczynające się po dniu 16 czerwca 2016 r. Jeśli zatem jednostka zainteresowania publicznego ma rok obrotowy pokrywający się z kalendarzowym, przepis będzie miał zastosowanie przy zawieraniu pierwszej umowy o badanie sprawozdania finansowego sporządzonego za 2017 rok. Przy czym pierwszą umową będzie umowa dotycząca pierwszego roku obrotowego objętego umową zlecenia badania, w którym to roku biegły rewident lub firma audytorska zostali powołani po raz pierwszy do przeprowadzenia następujących nieprzerwanie po sobie badań ustawowych tej samej jednostki zainteresowania publicznego.

    W konsekwencji, jeśli z dotychczasową firmą audytorską odnowiono umowę o badanie sprawozdania finansowego, stosownie do art. 17 ust. 1 zdanie drugie rozporządzenia UE nr 537/2014, umowa ta nie będzie pierwszą umową o badanie sprawozdania finansowego w rozumieniu art. 66 ust. 5 ustawy o rachunkowości, w związku z art. 17 ust. 8 przywołanego rozporządzenia. Zatem do czasu upływu maksymalnego okresu nieprzerwanego trwania zleceń badań ustawowych, określonego w art. 134 ust. 1 z uwzględnieniem art. 284 ust. 2 ustawy o biegłych rewidentach, umowy o badanie sprawozdania finansowego - stosownie do art. 17 ust. 1 zdanie pierwsze rozporządzenia UE nr 537/2014 – mogą być zawierane na okres jednego roku.

    A zatem dopiero zmiana dotychczasowej firmy audytorskiej, czyli podpisanie pierwszej umowy o badanie z nową firmą audytorską, powodować będzie konieczność zawierania po raz pierwszy umowy o badanie na co najmniej dwuletni okres z możliwością jej przedłużenia na kolejne co najmniej dwuletnie okresy.

    Przepisy ww. rozporządzenia nie mają zastosowania do jednostek niebędących jednostkami zainteresowania publicznego. Jednakże mając na uwadze, że zarówno w odniesieniu do jednostek zainteresowania publicznego, jak i do pozostałych podmiotów ustawodawca krajowy w art. 66 ust. 5 zdanie drugie ustawy o rachunkowości posłużył się tym samym określeniem (pierwsza umowa o badanie), powinno ono być jednakowo interpretowane. Zatem powyższe rozstrzygnięcie ma również zastosowanie do jednostek niebędących jednostkami zainteresowania publicznego.

    2. Jak liczy się maksymalny okres trwania zlecenia badania sprawozdań finansowych jednostki zainteresowania publicznego (dalej: JZP), po którym następuje obowiązkowa zmiana firmy audytorskiej zgodnie z wymogami rozporządzenia UE nr 537/2014 oraz ustawy o biegłych rewidentach?

    Podstawowa zasada, według której wyliczany jest maksymalny nieprzerwany okres trwania zlecenia badania sprawozdań finansowych JZP, po którym następuje obowiązkowa zmiana firmy audytorskiej, została określona w art. 17 ust. 8 rozporządzenia UE nr 537/2014 w następujący sposób:

    „czas trwania zlecenia badania liczy się od pierwszego roku obrotowego objętego umową zlecenia badania, w którym to roku biegły rewident lub firma audytorska zostali powołani po raz pierwszy do przeprowadzenia następujących nieprzerwanie po sobie badań ustawowych tej samej jednostki zainteresowania publicznego".

    Zgodnie z powyższym okres trwania zlecenia badania liczy się od rozpoczęcia pierwszego badanego roku obrotowego (nie zaś od daty Walnego Zgromadzenia czy też od daty decyzji o wyborze danej firmy audytorskiej przez Radę Nadzorczą, ani też od daty zawarcia umowy o badanie ustawowe). Jeśli jednak jednostka stanie się JZP w trakcie roku obrotowego objętego zleceniem badania, czas trwania zlecenia badania liczy się od pierwszego roku obrotowego rozpoczynającego się po roku obrotowym, w którym jednostka stała się JZP. Jednostki stają się JZP od momentu kiedy spełniają kryteria kwalifikujące je do grup podmiotów zaliczanych do katalogu JZP. W praktyce oznacza to, na przykład, że spółka notowana staje się JZP od momentu gdy jej akcje zostały dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym, natomiast bank lub zakład ubezpieczeń staje się JZP od dnia uzyskania zezwolenia na prowadzenie działalności bankowej lub ubezpieczeniowej, bez względu na to kiedy podmioty te zostały włączone do definicji JZP zgodnie z przepisami unijnymi lub krajowymi.

    W celu określenia czy sprawozdania finansowe JZP sporządzone za okresy rozpoczynające się po 16 czerwca 2016 roku, do których mają zastosowanie po raz pierwszy przepisy rozporządzenia UE nr 537/2014 (w tym wymóg obowiązkowej rotacji firmy audytorskiej) mogą być zbadane przez dotychczasową firmę audytorską należy wziąć pod uwagę przepisy przejściowe art. 41 rozporządzenia UE nr 537/2017 określające dla jakich badań ustawowych JZP wymóg obowiązkowej rotacji firmy audytorskiej ma zastosowanie po raz pierwszy oraz przepisy przejściowe art. 284 ust. 2 ustawy o biegłych rewidentach określające dla jakich badań ustawowych JZP wymóg skróconej z 10 do 5 lat obowiązkowej rotacji firmy audytorskiej, wprowadzonej przepisami art. 134 ust. 1 ustawy o biegłych rewidentach (na podstawie opcji z rozporządzenia UE nr 537/2014), ma zastosowanie po raz pierwszy.

    Zgodnie z przepisami przejściowymi art. 41 rozporządzenia UE nr 537/2014, obowiązek zmiany dotychczasowej firmy audytorskiej na nową firmę audytorską w celu przeprowadzenia badania ustawowego sprawozdań finansowych JZP sporządzonych za okresy rozpoczynające się po 16 czerwca 2016 roku, uzależniony jest od długości nieprzerwanej współpracy jednostki z firmą audytorską w momencie wejścia w życie przepisów rozporządzenia UE nr 537/2014 (16 czerwca 2014 roku).

    W przypadku, o którym mowa w art. 41 ust. 1 rozporządzenia UE nr 537/2014, tj. gdy w dniu 16 czerwca 2014 roku okres nieprzerwanego trwania zlecenia badania danej JZP wynosił 20 lub więcej lat obrotowych obowiązek zmiany dotychczasowej firmy audytorskiej dotyczył będzie po raz pierwszy badania ustawowego sprawozdań finansowych JZP sporządzonych za okresy rozpoczynające się po 16 czerwca 2020 roku. Wymóg zmiany firmy audytorskiej co 5 lat, o którym mowa w art. 134 ust. 1 ustawy o biegłych rewidentach będzie miał zastosowanie w tym przypadku po raz pierwszy do badania ustawowego sprawozdań finansowych sporządzonych za okresy rozpoczynające się po 16 czerwca 2025 roku.

    W przypadku, o którym mowa w art. 41 ust. 2 rozporządzenia UE nr 537/2014, tj. gdy w dniu 16 czerwca 2014 roku okres nieprzerwanego trwania zlecenia badania danej JZP wynosił 11 i więcej lat ale mniej niż 20 lat obrotowych obowiązek zmiany dotychczasowej firmy audytorskiej dotyczył będzie po raz pierwszy badania ustawowego sprawozdań finansowych JZP sporządzonych za okresy rozpoczynające się po 16 czerwca 2023 roku. Wymóg zmiany firmy audytorskiej co 5 lat, o którym mowa w art. 134 ust. 1 ustawy o biegłych rewidentach będzie miał zastosowanie w tym przypadku po raz pierwszy do badania ustawowego sprawozdań finansowych sporządzonych za okresy rozpoczynające się po 16 czerwca 2028 roku.

    W przypadku, o którym mowa w art. 41 ust. 3 rozporządzenia UE nr 537/2014, tj. gdy w dniu 16 czerwca 2014 roku okres nieprzerwanego trwania zlecenia badania danej JZP wynosił mniej niż 11 lat obrotowych, a współpraca z daną firmą audytorską kontynuowana była w dniu 17 czerwca 2016 roku - obowiązek zmiany dotychczasowej firmy audytorskiej dotyczyć będzie po raz pierwszy badania ustawowego sprawozdań finansowych JZP sporządzonych za okresy rozpoczynające się po 16 czerwca 2016 roku, jeżeli badanie takie byłoby badaniem ustawowym wykraczającym poza maksymalny okres nieprzerwanego trwania zlecenia badania danej JZP. W przeciwnym razie (tj. gdy badanie ustawowe sprawozdań finansowych JZP sporządzonych za okresy rozpoczynające się po 16 czerwca 2016 roku mieści się w okresie nieprzerwanego trwania zlecenia badania), umowa o badanie może być odnowiona z dotychczasową firmą audytorską, aż do upływu okresu nieprzerwanego trwania zlecenia badania, wynoszącego po wejściu w życie przepisów ustawy o biegłych rewidentach maksymalnie 5 lat obrotowych.

    Umowy o badanie sprawozdań finansowych JZP sporządzonych za okresy rozpoczynające się po 16 czerwca 2014 roku mogą być odnawiane aż do upływu okresu trwania zlecenia badania wynoszącego po wejściu w życie przepisów ustawy o biegłych rewidentach maksymalnie 5 lat obrotowych.

    Ponieważ wymóg 5 letniej obowiązkowej rotacji firmy audytorskiej badającej JZP został wprowadzony na podstawie opcji z rozporządzenia UE nr 537/2014, już po dacie bezpośredniego stosowania rozporządzenia UE nr 537/2014 (tj. po 17 czerwca 2016 r.), w ustawie o biegłych rewidentach przewidziano przepisy przejściowe (art. 284 ust. 2 ustawy o biegłych rewidentach).

    Pozwalają one na przeprowadzenie badania ustawowego sprawozdań finansowych JZP sporządzonych za rok obrotowy rozpoczynający się przed 1 stycznia 2018 roku przez dotychczasową firmę audytorską, wybraną w oparciu o przepisy rozporządzenia UE nr 537/2014 dopuszczające maksymalny 10 letni okres rotacji firmy audytorskiej, pomimo, iż badanie takiego sprawozdania finansowego byłoby badaniem ustawowym wykraczającym poza maksymalny 5 letni okres nieprzerwanego trwania zlecenia badania (byłoby 6, 7, 8, 9 lub 10 rokiem obrotowym podlegającym badaniu ustawowemu przez dotychczasową firmę audytorską).

    Przepisy art. 284 ust. 2 ustawy o biegłych rewidentach nie mają zastosowania w przypadkach, w których mają zastosowanie odpowiednie przepisy przejściowe art. 41 ust. 1 i 2 rozporządzenia UE nr 537/2014).

    Przepisy art. 284 ust. 2 ustawy o biegłych rewidentach mają zastosowanie również w przypadku badań ustawowych sprawozdań finansowych JZP, o których mowa w art. 2 pkt 9 lit. c) i i) ustawy o biegłych rewidentach (tj. zakładów ubezpieczeń i reasekuracji oraz dużych kas oszczędnościowo-kredytowych), gdyż przepisów sektorowych istniejących w pierwszym dniu stosowania rozporządzenia UE nr 537/2014, zawierających wymóg zmiany podmiotu uprawnionego do badania sprawozdań finansowych co 5 lat (art. 62a ustawy o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych oraz art. 281 ust. 1 ustawy o działalności ubezpieczeniowej) nie można uznać za przepisy w pełni realizujące opcję z rozporządzenia UE nr 537/2014, z uwagi na brak konieczności odniesienia wymogu zmiany firmy audytorskiej co 5 lat również do podmiotów z sieci.

    W związku z powyższym w przypadku zakładów ubezpieczeń i reasekuracji oraz dużych kas oszczędnościowo - kredytowych wchodzących do katalogu JZP - wymóg 5 letniej rotacji firmy audytorskiej (spójny z innymi warunkami rotacji firmy audytorskiej określonymi w rozporządzeniu UE nr 537/2014) został wprowadzony dopiero przepisami art. 134 ust. 1 ustawy o biegłych rewidentach.

    A zatem zgodnie z przepisami art. 284 ust. 2 ustawy o biegłych rewidentach, tak jak w przypadku pozostałych JZP, badania ustawowe sprawozdań finansowych zakładów ubezpieczeń i reasekuracji oraz dużych kas oszczędnościowo- kredytowych, sporządzonych za okresy rozpoczynające się przed 1 stycznia 2018 roku, będą mogły być przeprowadzone przez dotychczasową firmę audytorską, pomimo, iż badanie takiego sprawozdania finansowego byłoby badaniem ustawowym wykraczającym poza maksymalny 5 letni okres nieprzerwanego trwania zlecenia badania.

    3. Od kiedy obowiązuje zakaz świadczenia usług, o których mowa w art. 136 ustawy o biegłych rewidentach, dodanych do czarnej listy usług zabronionych, określonej w przepisach unijnych (art. 5 ust. 1 rozporządzenia UE nr 537/2014)?

    Rozszerzenie czarnej listy usług zabronionych, określonej w przepisach unijnych (art. 5 ust. 1 rozporządzenia UE nr 537/2014), o inne usługi niebędące czynnościami rewizji finansowej i niebędące usługami wymienionymi w art. 136 ust. 2 ustawy o biegłych rewidentach (spoza białej listy), przeprowadzono w oparciu o opcję przewidzianą dla kraju członkowskiego w art. 5 ust. 2 rozporządzenia UE nr 537/2014.

    Rozszerzenie czarnej listy usług zabronionych powoduje, że:

    • nie jest możliwe jednoczesne przeprowadzanie badania sprawozdań finansowych jednostki zainteresowania publicznego (JZP) oraz świadczenie usług innych niż czynności rewizji finansowej niebędących usługami wymienionymi w art. 136 ust. 2 ustawy o biegłych rewidentach na rzecz takiej JZP, jej jednostki dominującej lub jednostek przez nią kontrolowanych w ramach UE;
    • zakaz świadczenia usług dodanych do unijnej czarnej listy usług zabronionych dotyczy tych samych podmiotów oraz tych samych okresów jak te określone dla unijnej czarnej listy w art. 5 ust. 1 rozporządzenia UE nr 537/2014.

    W związku z wykorzystaniem opcji rozszerzenia unijnej czarnej listy usług zabronionych po dacie bezpośredniego stosowania rozporządzenia UE nr 537/2014 (tj. po 17 czerwca 2016 r.) do ustawy o biegłych rewidentach wprowadzono przepisy przejściowe (art. 285).

    Zgodnie z przepisami art. 285 ust. 1 i 2 ustawy o biegłych rewidentach, usługi, o których mowa w art. 136 ustawy o biegłych rewidentach, dodane do czarnej listy usług zabronionych, określonej w przepisach unijnych (art. 5 ust. 1 rozporządzenia UE nr 537/2014) będzie można świadczyć do końca 2017 roku jednocześnie z badaniem ustawowym sprawozdań finansowych jednostki zainteresowania publicznego (JZP) sporządzonych za okresy rozpoczynające się przed dniem 1 stycznia 2018 roku, jeśli umowa o świadczenie usług dodatkowo zabronionych przez ustawę o biegłych rewidentach została zawarta przed dniem wejścia w życie przepisów ustawy o biegłych rewidentach (tj. przed 21 czerwca 2017 roku).

    Innymi słowy, zgodnie z przepisami art. 285 ust. 1 i 2 ustawy o biegłych rewidentach, możliwe będzie zatem przeprowadzenie badania ustawowego sprawozdań finansowych JZP sporządzonych za rok obrotowy rozpoczynający się przed dniem 1 stycznia 2018 roku, jeśli usługi dodane do unijnej czarnej listy usług zabronionych zostały wykonane w okresie od rozpoczęcia badanego okresu do dnia wydania sprawozdania z badania, nie później jednak niż do końca 2017 roku oraz umowa o ich świadczenie została zawarta przed dniem 21 czerwca 2017 roku - na przykład - jeśli okres za jaki sporządzone zostały sprawozdania finansowe JZP podlegające badaniu ustawowemu kończy się 31 marca 2018 roku usługi dodane do unijnej czarnej listy usług zabronionych mogą być świadczone jedynie do dnia 31 grudnia 2017 roku, a nie zaś do końca okresu podlegającego badaniu, tj. do dnia 31 marca 2018 roku czy też dłużej do dnia wydania sprawozdania z badania.

    W związku z powyższym, niemożliwe będzie przeprowadzenie badania ustawowego sprawozdań finansowych jednostki zainteresowania publicznego sporządzonych za okresy rozpoczynające się przed 1 stycznia 2018 roku, jeśli usługi dodane ustawą o biegłych rewidentach do unijnej czarnej listy usług zabronionych zostały wyświadczone w okresie od rozpoczęcia badanego okresu do dnia 31 grudnia 2017 roku, na podstawie umowy zawartej po dniu 21 czerwca 2017 roku (po dacie wejścia w życie ustawy o biegłych rewidentach).

    bip

    Informacje o publikacji dokumentu

     
    Data utworzenia: 10.09.2012 Data publikacji: 10.09.2012 11:39 Data ostatniej modyfikacji: 02.08.2017 13:14
    Autor: Departament Rachunkowości Osoba publikująca: Aneta Gołdyń Osoba modyfikująca: Aneta Gołdyń
    Rejestr zmian